Reklam
Reklam
Reklam

Varlık Yönetiminin Kurumsallaşma Serüveni

Kuruluşların sağlaması gereken asgari şartların tanımlandığı ISO 55001 standardı, 10 başlık altında, 72 gereklilik maddesi ile kuruluşlara yol gösteriyor. Bu şartlar karşılanıyorsa, ortada sağlıklı bir Varlık Yönetim Sistemi var demektir.

Varlık Yönetiminin Kurumsallaşma Serüveni
08 Şubat 2021 - 11:53

 Mahmut Esat KARA (Uzman)
Ürün Güvenliği, Piyasa Gözetimi ve Denetimi ile Uygunluk Değerlendirmesi Alanlarında Farkındalığın Artırılması için Teknik Destek Projesi kapsamında hazırlanmıştır.


Doğadaki pek çok canlı, sahip oldukları imkanları fırsata çevirerek neslinin sürdürülebilirliğini sağlayacak hassas duyu organları, keskin pençeler, çevik bacaklar ve kürk gibi fiziksel donanımlara sahiptir. Bu tarz donanımlardan yoksun olan insan ırkı, özellikle kaynakların kısıtlı olduğu kıtlık dönemlerinde neslini sürdürme hususunda ciddi sorunlar yaşar. İnsanlar, bu sorunlarla başa çıkabilmek için, tarihin başlangıcından beri pek çok yöntem geliştirmişlerdir. Hasat yapılan sebze ve meyvelerin kurutularak saklanması, av sonrası elde edilen etin farklı yöntemler kullanılarak muhafaza edilmesi ve sütün daha uzun ömre sahip olan süt ürünlerine çevrilerek ömrünün uzatılması gibi uygulamalar aslında varlıkların daha etkin ve verimli şekilde yönetilmesi için geliştirilmiş ilkel Varlık Yönetim uygulamalarıdır.

Kişiler, topluluklar ve ülkeler varlıklarını içerisinde bulundukları bağlam çerçevesinde belirledikleri farklı yollarla yönetirler. Bağlamın temel belirleyici unsur olması hasebiyle, “varlıkların en iyi şekilde yönetilmesi” diye evrensel bir gerçeklik pek çok durum için söz konusu olamaz. İnsanlar, kuruluşlar ve devletler için “en iyi” farklı yönetsel tercihlere işaret edebilir.

Yakın tarihe kadar, bütünsel gerçekliğin göz ardı edilmesi pahasına birimsel önceliklerin yönetim mekanizmalarına farklı yollarla zorlanması iş dünyasında sıkça rastlanan normal bir durumdu. Bütünsel gerçekliğin göz ardı edilmesinin doğal neticesi olarak, verimlilik yönünden yetersiz kalan yapılar; ticari sınırların etkin, rekabet unsurlarının ise kısıtlı olduğu dönemlerde, varlıklarını sürdürebildiler.

Etkin ve verimli çalışan köklü yerel kuruluşlar, küreselleşme ile ticari sınırların göreceli olarak ortadan kalkması neticesinde, yerel rekabetten hızla sıyrılarak uluslararası seviyeye ulaşmış, sahip oldukları know-how, finansal güç ve ticari bağlantıların da desteği ile farklı coğrafyalardaki ticari unsurlar karşısında rekabet üstünlüğü kazanmıştır. Günümüz dünyasında, kuruluşların varlıklarını sürdürebilmesini sağlayan en önemli anahtarlardan birisi, varlıkların oluşturması gereken toplam değere oranla en düşük sahiplik ve operasyon maliyetlerini sabit kılmasını sağlayan Varlık Yönetim Sistemleridir.

Varlık Yönetiminin başarılı bir şekilde icra edilebilmesi için, kuruluşun iç ve dış bağlamı dikkate alınarak tasarlanmış bir sistem çerçevesinde yürütülüyor olması gerekir. İç ve dış bağlamın bütünsel şekilde değerlendirilmesi, birimsel seviyedeki rekabet unsurlarının etkisinin en aza indirilmesine yardımcı olurken, karar vericilerin sağlıklı bir şekilde optimizasyon yapmasını da mümkün kılar. Doğası gereği böyle bir sistemin kurulması ciddi bütçe ve tecrübe gerektirir. Faaliyet gösterdiği sektörün lideri konumundaki kuruluşlar, bu tarz sistemlerin geliştirilmesi ve iyileştirilmesi için büyük AR-GE maliyetlerine katlanmaktan çekinmezler.

Varlık Yönetimi konusunda yeterli AR-GE kaynağı bulunmaması veya faaliyet gösterilen sektör itibariyle finansal kaynağın tek başına yeterli olmaması durumunda, kuruluşların çözüm arayışına cevap veren danışmanlık şirketleri de vardır. Bu şirketler belli sektörlerde uzmanlık kazanıp, sektörlerdeki gelişmeleri yakından takip ederek, kendilerini sürekli güncel tutarlar. Sektöre yeni giren veya yönetsel anlamda gelişmelerin gerisinde kalmış şirketler, danışmanlık kuruluşlarından sistem iyileştirme veya yeniden yapılanma hizmeti alarak Varlık Yönetim Sistemlerini sağlamlaştırabilirler.

Bu denklem içerisindeki uygulayıcı kuruluşların ve danışmanlık şirketlerinin gerçekleştirdikleri AR-GE çalışmaları aynı doğrultuda ilerlemektedir ancak paydaşların tümü tarafından kabul edilen bir çerçevenin olmaması nedeniyle, yapılan çalışmalar arasındaki uyum modüler bir yapıya ulaşamamıştır. Varlık Yönetimi hususundaki çalışmaların daha uyumlu bir seviyeye çekilmesi için konu ile ilişkili paydaşların bir araya gelebildiği platformlara ihtiyaç duyulmuştur.

Bu ihtiyacı gidermek için, BSI, The Institute of Asset Management da dahil olmak üzere bu alanda çalışmalar yürüten önemli paydaşlarla bir araya gelerek çalışmalara başladı. Bu çalışmaların sonucunda, “PAS 55-1:2003 Varlık Yönetimi. Fiziksel Altyapı Varlıklarının Optimize Yönetiminin Şartları” ve “PAS 55-2:2003 Varlık Yönetimi. PAS 55-1'in Uygulanması Kılavuzu” standartları yayınlandı. Bu standartlar, çeşitli paydaşların aynı dili konuşması ve çalışmalarını senkronize etmesi için bir altyapı tesis etti. 2008 yılına gelindiğinde, güncel gelişmelerin ışığında, PAS 55-1 ve PAS 55-2 standartları BSI tarafından revize edildi. PAS 55 ailesinin uluslararası anlamda ilgi toplaması neticesinde, BSI konuyu ISO’nun gündemine taşıdı. Varlık Yönetimi alanında çalışmalar yürütmesi amacıyla ISO/TC 251 Varlık Yönetim Teknik Komitesi 2010’da kuruldu.

07.01.2014 tarihinde, ISO 55000:2014 Varlık Yönetimi- Genel bakış, prensipler ve terminoloji, ISO 55001:2014 Varlık Yönetimi- Yönetim sistemleri – Şartlar ve ISO 55002:2014 Varlık yönetimi - Yönetim sistemleri – ISO 55001’in uygulanması için kılavuz standartları ISO/TC 251 tarafından yayınlandı. 2018 yılında, ISO 55010:2019 Varlık Yönetimi- Varlık yönetiminde finansal ve finansal olmayan fonksiyonların uyumuna ilişkin rehberlik standardı da aileye katıldı. Bu standartların hazırlanmasında ISO’nun üst seviye yapısı olan Annex SL temel alındı. Annex SL yapısı sayesinde, ISO 55001 standardı ISO’nun diğer yönetim sistemleri ile kolaylıkla entegre edilebilmektedir.

ISO 55000 ailesi, Varlık Yönetimini “bir kuruluşun varlıklardan değer tahakkuk ettirmesi için giriştiği koordineli faaliyet” olarak tanımlar. Oldukça sade ve anlaşılır bir tanım olmasına rağmen, bu tanım dahi bazı okuyucular tarafından farklı yorumlanabilir zira varlık ve değer farklı kuruluşlar için farklı şeyleri ifade eder. ISO 55000 standardı bu çerçevede terminoloji boşluğunu doldurmakta, hitap ettiği kitlenin aynı dili konuşmasını mümkün kılmaktadır.

Kuruluşların sağlaması gereken asgari şartların tanımlandığı ISO 55001 standardı, kuruluşların uyguladıkları sistemi değerlendirebilmelerini sağlayan bir referans işlevi taşımaktadır. ISO 55001 standardı 10 başlık altında, 72 gereklilik maddesi ile kuruluşlara yol göstermektedir. Bu şartlarının karşılanması, ortada sağlıklı bir Varlık Yönetim Sistemi olduğunun delilidir. ISO 55001 kuruluşları varlıkları merkeze alarak bütünsel ve uzun bir zaman ufku ile düşünmeye ve planlama yapmaya teşvik eden bir standarttır. Varlık Yönetim Sistemi, ölçeği ve cirosuna bakılmaksızın her kuruluş için ciddi katkılar sunan bir sistem olmasına rağmen, kurulum, işletme ve belgelendirme maliyetlerine oranla en yüksek verimi büyük ölçekli varlık yatırımlarına sahip kuruluşlar için sunmaktadır.



ISO 55001, kuruluşların iç ve dış bağlamı anlaması, işbu farkındalık ile beraber kurumsal strateji ve hedefleri ile uyumlu bir Stratejik Varlık Yönetimi Planı (SVYP) oluşturmasını bekler. Kuruluş, SVYP ışığında, Varlık Yönetim Hedeflerine ulaşmak için sahip olduğu veya olmayı planladığı varlık ve varlık gruplarının Varlık Yönetim Planlarını hazırlar. Varlık Yönetim Planları, varlıkların nasıl elde edileceklerini, kullanım ömürleri boyunca nasıl yönetileceklerini, nasıl elden çıkarılacaklarını ve bu süreler boyunca kuruluşa sundukları fırsat ve risklerin detaylı analizlerini içerir ve bağlamda gerçekleşen veya gerçekleşmesi beklenen değişikliklere göre revize edilir. İç denetimler, düzenli performans değerlendirmeleri ve yönetimi gözden geçirme toplantılarının sonuçları ile ISO 55001 gereklilikleri, Varlık Yönetim Hedefleri ve kuruluşun hedefleri karşılaştırılarak kuruluşun güçlü ve zayıf yönleri dolayısıyla toplam başarısı ortaya çıkar.


ISO 55000 serisi, kuruluşun kritik varlıklar başta olmak üzere kapsama dahil ettiği tüm varlıklarını, içerisinde bulunduğu bağlam ve kurumsal hedefleri referans alarak, etkin ve verimli bir şekilde yönetmek için başvurabileceği sağlam bir yol gösterici olarak öne çıkmaktadır. Herhangi bir kuruluşun varlıklarını yönetmek için işbu standartları referans alması hem standart revizyonları ile sürekli güncel kalmasını hem de bu standartların uluslararası yaygınlığı nedeniyle dünya ile aynı dili kullanmasını mümkün kılar.

 


FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum